नान्यदेवकाे खड्ग नाय् खड्ग

तलेजु पायो

पायो

नवरात दसैं

नवरात्रको पहिलो दिन घटस्थापना गर्ने, नौ दिनसम्म शक्तिस्वरूपा भगवतीको पूजा गर्ने, देवी माहात्म्य पाठ गर्ने शक्तिपीठ दर्शन गर्ने र दशमीका दिन मान्यजनको हातबाट टीका, जमरा र प्रसाद लगाउने रूपमा दशैं मनाउने गरिन्छ । यसैगरी भारत, भुटान र बर्मालगायतका स्थानमा रहेका नेपाली मूलकाले पनि दशैं मनाउँछन् । छिमेकी मुलुक भारतमा पनि दशहराको रूपमा यो चाड मनाइन्छ । उनीहरू शक्तिपीठको दर्शन, सप्तशती चण्डी पाठ गर्ने र चोकचोकमा स्थापना गरिएकी देवीको पूजाआजा गर्ने, विभिन्न स्थानमा देवीले महिषासुर बध गरेको र रामले रावण बध गरेको प्रतीकस्वरूप नाटकलगायतका क्रियाकलाप गर्दछन् । नेपालीको जस्तो जमरा लगाउने चलन नभए पनि घटस्थापना गरी दशमीका दिन नदी सरोवरमा सेलाउने परम्परा छ । नेपालमा भने नवरात्रभरिको महìव आफ्नै भए पनि घटस्थापना, फूलपाती, महाष्टमी, महानवमी र विजया दशमी चार दिनको महìव अझ बढी हुन्छ । केरा, दारिम, धान, हरिद्रा, मानक, कचु, बेल, अशोक र जयन्तीलाई फूलपाती वा नवपत्रिका भनिन्छ । यही फूलपातीका प्रत्येक पत्रमा एक–एक देवीको पूजा गर्ने चलन छ । काठमाडाँैंको हनुमानढोकास्थित
दशैंघरमा गोरखा दरबारदेखि ल्याइएको फूलपाती भिœयाउने चलन छ । नवरात्रभरि नै शक्तिपीठहरू भक्तजनको गन्तव्य बन्ने गर्दछन् । यस दिन विशेषगरी रातमा प्रत्येक दशैंघर तथा शक्तिपीठहरूमा कालरात्रि गर्ने चलन छ । तान्त्रिक विधिअनुसार कालरात्रि गर्ने विधि शास्त्रमा बताइएको छ । कालरात्रिका क्रममा कतिपय ठाउँमा बोका बलि दिइन्छ ।

गुरु र शिक्षा by khadgi guru rajendra maharjan tangal 12

गुरु भनेको के हो ? गुरु कस्तो हुनु पर्छ ? ब्यक्तिको जीवनमा गुरुको स्थान कस्तो हुन्छ ?

मैले यसरी प्रश्न उठाएर कुनै खास एक विषय पढाउने गुरुको चर्चा गरिरहेकी छुइन। म यस्ता गुरुको कुरा गरिरहेकी छु, जुन जीवनको मार्ग दर्शन हुन्छन् । जसको सम्बन्धले र वाक्यले मानिसको जीवनलाई नै परिवर्तन गरिदिन्छ । जसको करुणा वा संगत, सम्बन्धले जीवनको यात्रामा महत्व पूर्ण मोड ल्याइदिन्छ । अन्धकारको भयबाट उज्यालोतिर डोर्याउदै जसले नयाँ जीवन प्रदान गर्दछ । सही र गलतको पहिचानबाट मानिस भित्रको अज्ञानता, अहमता हटाउदै जसरी अँध्यारोमा राखिएको डोरीलाई सर्प भनेर मृतु हुने डर भै थर्थर हात खुट्टा काप्दै मुटु चलन नसकेको अवस्थामा ज्ञान रुपी दियोको सानो प्रकाशले यथार्थलाई औल्याई आँखा उघारिदिँदा निर्धक्क हुन्छ मानिस । हो त्यस्तै ज्ञानी जसले अन्धकारबाट उज्यालो प्रकाशतिर लमाउने गुरुको कुरा गर्दै छु म । जब म यी सानो कमलका मुनाहरूलाई गुरुसँगै जिम्मा लगाएर परदेशिन बाध्य भए त्यो अवस्थामा मेरो दुई मुटुहरू यस्ता थिए अनि उनीहरूलाई मेरो सम्झना यसरी दिन चाहे ।

अहिलेको अवस्थामा साच्चै तिमी त अब बाबु परदेशी पनि भैसकेका छौ । अध्ययन गर्ने अवसरमा धेरै किसिमको अनुभूतिहरू गर्ने क्रममा, दुख, दर्द, पीडा कष्ट, अनेकौ आइपर्ने अवरोधहरूको सामना गर्नु पर्ने हुन्छ त्यो बेला तिमीले त्यस्ता गुरुको बारेमा के विचार गरेका छौ त ?

हेर बाबु हाम्रो, गाउँ घरमा धेरै यस्ता पनि छन्, जसले विभिन्न किसिमका फोटोहरूलाई गलाको हार बनाएर झुन्ड्याउदै हिड्ने गर्दछन । कोही कसैको किताब पढेर आफूलाई शिरोधार्य गर्दछन र त्यै नै आफ्नो जीवनको लागि सम्पुर्ण सत्य, कुरा हो भनेर सोच्ने गर्दछन अनि आफ्नो सबै प्रश्नको जवाफ त्यसमा मात्र सीमित छ भनी खोज्दछन ।

मैले त यस्तो पनि देख्ने गरेका छु बाबु, कोही शिष्य अरु गुरुलाई एक पैसाको पनि ठान्दैन्न । यस्ता अनगिन्ती हजारौ लाखौ व्यक्तिलाई आफैले मात्र सत्य थाहा पाएको भनेर प्रभावित गर्न खोज्ने, आफूमामा मात्र सम्पूर्ण कुराको ज्ञान र मोक्ष भण्डार पाएको छु भनेर दाबी गर्ने गुरुहरू हुदा हुदै पनि फेरि पुनः गुरुहरू कसरी र किन जन्मेका हुन् त ? भन्ने कुरालाई तिमीले अलिकति पनि भित्री आत्मादेखि महसुस गरेका छौ त ? विचार गरेर हेरेका छौ त ? अनि तिमी त्यस्ता गुरुहरू मध्ये कसैका अत्यन्त प्यारा छौ कि बाबु ?

“चन्द्रहासखड्ग” by khadgi guru rajendra maharjan tangal 12

वा नेपाः निर्माण ज्वी न्हयः थनया कालीदह जुयाच्वंगु लःया दथुसं उत्पन्न जुयाच्वंगु अलौकिक जोतिरुप श्रीस्वयम्भू धर्मधातु दर्शनयाये अभिलासाकया पंचशीर्षपर्वत–सँदेय् (चीन) निसें निम्ह सहयोगितः बरदा शक्ति वा मोक्षदा शक्ति नापं दक्षिण ल्हासापाकू (आया ख्वपः जिल्लाया सुडाल गा.वि.स.) या भूगर्भ मार्ग जुया महामंजुश्री नेपाः वया श्रीस्वयम्भू जोति दर्शनयाय् धुंका स्वयम्भु (सिंगू) च्वकाय् च्वना कालीदह अवलोकन याबले थ्व दहया लःख हतेयाय् फुसा थ्व स्वँनिगः (उत्पत्यका) छगु मनुष्यया वासस्थान देक्यनिम्ति अनुकुलवं पायछि जुगु मनंताय्का स्वनिगःया पेखेरं च्वनाच्वंगु जामाचो पर्वत (नागरजुन डाँडा) फूचो पर्वत (फूलचोकी डाँडा), ध्यानचो पर्वत (चम्पादेवी, चन्द्रगिरी डाँडा) व सिधिफूचो पर्वते (शिवपुरी डाँडाये) (थ्व प्यगु गुँ पर्वतयात प्यम्ह तकेंहेपिं न धाईगुया) वना दृश्यावलोकनयाना क्वदुवा न्हूसिकाप, गोकर्ण न्हूसिकाप (गोकर्ण), आर्यघाट न्हूसिकाप, व क्वय्ना न्हूसिकाप (चोभार) पर्वतयात छसिकथं मंजुश्रीं थःगु थ्वहे खड्गं प्रहारयाना लः पिहांवनेगु लँपु दय्काबिया, प्राचिन नेपाः निर्माणे श्रीगणेशयाना महामंजुश्रीं छ्यःगु ज्याभः खः “चन्द्रहासखड्ग” । थ्व खँ श्रीस्वयम्भू पुराणे बर्णनयाना तैतःगु दु ।

नेपाःया सृष्टियाये कारण मतलब प्राचिन नेपाःदेय् निर्माणया ज्याःझ्वले योजनकारया निम्ति महामंजुश्री बोधिसत्वयात महानशिल्पी विश्वकर्माया रुपे नं मानेजुया वयाच्वंगु दु । थौकन्हेया आधुनिक भाषं धाय्गुखसा नेपाः निर्माणया महान इन्जिनियर हे खः । प्राचिनकाले ओभरसियर, इन्जिनियर तयतः मागु कथंया गुलि नं आवश्यक ज्याभःलभः अविस्कार जुल, दक्व ज्याभःलभः या प्रतिनिधि कथं प्रारम्भिक नेपाः सृष्टि ईलये माथाय् माकथं माःगु किसिमं विश्वकर्मारुपि महामंजुश्रीया मूलज्याभः स्वरुप जुया ज्याः बिया वंगु ज्याभः या मूलरुप खः “चन्द्रहासखड्ग” । थ्व हे ज्याभं थीथी गूँ (वनजंगल, पहाड, पर्वत तछ्याना थनया कालीदहया लः दक्वं पितः छोया । थन मनुष्यया उपयुक्त बासस्थान देय्का लोकजनपिंन्त शिल्पकला व शास्त्रबिद्या प्रदानयाना थकुम्ह विश्वकर्मा रुपि महामंजुश्री खः । अथेसां नेवाः समुदाये दुनेलागु आदिवासी शिल्पी जाती शिल्पकार तयेसं धासा मंजुश्रीयात ससुमाजु सरह (बिद्यायादेवी सरस्वती) व बिश्वकर्मायात भैरबशक्तिया रुपे थःगु कूलगुरु कथं बिस्कं हनावया च्वंगु दु ।

चन्द्रहासखड्गया धारया छचालं अग्निज्वालाधार, च्वकाय् अद्र्धबज्रचिन्ह, खड्गया दथ्वी गनं गनं मलखं हिनाच्वंगु खने दु । थ्व खड्गयात महामंजुश्रीं थःगु जःवगु ल्हा तं छव्वेका क्वातुक ज्वना यां कया थःगु शिरया फुसे भचाच्वे स्फूर्तिनक्सां ज्वना क्यनाच्वंगु महामंजुश्रीया किपाय् झिसं ख ना हे च्वना । थ्वहे खड्गं नेपाःया स्वरुप निर्माणयागु खः धयागु नेपाःया प्राचिन इतिहासे चोयातःगु दु । अथेसां नेपाःया भौतीकवादी संस्थापक कम्यूनिष्ट नेता पुष्पलालजुं मंजुश्रीं थःगु खड्गं छगुहे प्रहारं चोभार (क्वय्ना) या डाँडा चाना लःख पिछोगु धयागु खँ व मंजुश्रीयात पारलौकि (दैबिक) शक्ति प्राप्त या रुपलिसें मकासें मंजुश्री तत्कालीन नेपाः निर्माण अवस्थाया छम्ह साधारण झी सरहया शिल्पी इन्जिनियरया रुपे जक स्वीकारयागु खने दु ।

तलेजु भवानी

नेपालय् तलेजु भवानी ने.सं.४४४ दँय् सिम्रौनगढं (आया बारा जिल्लां) कर्णातक राज्यया जुजु हरिसिंहदेवं हगु खः धईगु थन इतिहासय् झीसं ब्वनाच्वना तर वास्तवय् हरिसिंहदेवं थन तलेजु भवानी हय् न्ह्यः हे न थन तलेजु भवानी दु धईगिु थन दसु खनेदु । सायद अवलेया थनया भवानीयात तलेजु भवानी मधासें तानी भवानी धाइगु ज्वीमा । तानी भवानी धा बाय् तलेजु भवानी धा राज्यं हनेकनेय्याना मानेयाना वयाच्वंम्ह राज्यया अधिस्थात्रि देवी हे खः । न्हापा निसें हे झी नेपाःमितय् थःथःगु कुलया रक्षाया लागिं मातृशक्तितय्त थःगु इष्टदेवी कथं कःघाना हना मानेपयाना वयाच्गंगु परम्पपरा खनेदु । भवानी न छम्ह मातृशक्ति हे खः ।

भाषा बंशावली च्वयात कथं लिच्छवि जुजु बिश्वदेवं (बृषदेवं) थःकुलया आगं द्यः (इक्ष्टिदेवी) यात हे तान्त्रिक बिधिकथं थःगु कुल व राज्यया हितया लागिं राज्यया हे अधिस्थात्रि इक्ष्ष्टदेवीया रुपय् पलिस्थायाना इक्ष्टदेवीया भिं नां” राजदेवी” तया प्रख्यातयाना दय्दँसं बिशेष पुजायाना वगु खनेदु । अन ंलिपा न्हापाम्ह (प्रथम) मानदेवं राज्यया व थःगु कुलयाम्ह हे अधिस्थात्रि इष्टदेवी” राजदेवीया”या नां हिका थःगु हे नां क्वकाया” मानेश्वरी”तया ना. छुना प्रख्यातयाना हगु खनेदु । अबलय् तक थ्व नेपाः छगु बिशाल देय् जुयाच्वंगु खनेदु ।

नेपाःया इतिहासबिज्ञतय्गु भनाई कथं ने.स.ं ३१७ दँ न्ह्य तक नेपाः छगु बिशाल देय् जुयाच्वंगु लिपा नेपाःया दक्षिणया जःलाखला देय्या समाजय् ब्वलाना वयाच्वंगु सनातन धर्म वर्णाश्रम धर्मया पक्षपातितय्सं” फुत या राज्यया” धईगु कुतनिति बिशाल नेपाःलय् न घुसपेथ जुजुं पूर्व मध्यकानिसें अबलेया तात्कालीन बिशाल नेपाः कुचा कुचा जुजुं वं बलय् गन गन राज्य स्थापना जुल, गन गन राज्यया नायःत (शासकतः) बाय् नेत्रृत्वयाईपिं च्वन थाय् लाय्कु दत अन अन थःथःगु राज्यया अधिस्थात्री देवी न पलिस्था यायां यंकल । अलय् थःगु राज्यया अधिस्थिात्रीयात तात्कालनि राष्ट्रिय भाषं ( आया नेवाः भाषं.) तानी भवानी धया वाय् भवानीया थिथि नां तयायंकल ज्वीइमा गथेकी येँया भवानीया नां तानी भवानी धया तगू खनेदु । नेपाः देशं पिने ल्हासाय् तक नं नेपाःया प्रतिनिधि नायःत च्वंगु दरवारय् तलेजु भवानी दुगु खँ थन झीसं न्यनेदु । तिर्थलाल नघःभनिया श्री तललेजु भवानीया इतिहासय् च्वयात कथं न्हापा न्हापा नेपाःया थिथि राज्य दुगु थाय्त गथेकि ः सक्व देय् (साँखु), फपिं देय्) (फर्पिंङ), किपु देय् ( किर्तिपुर), पालुङ्ग देय्, न्वाक्व देय् ( नुवाकोट), जोशीगाः देय् ( गौकर्ण), टोखा देय् (टोखां), ठीमी देय् ( ठीमि), ग्वँल देय् (पशुपति चावहील), पनौति देय् (काभ्रे पनौति), हागीगाउँ देय्, यल देय् (ललितपुर पातन), ख्वप देय् (भक्तपुर) व येँ देय्या नापं नेपाःदेशं पिनय् ल्हासाय् तक न तलेजु दुगु खँ च्वयातगु खनेदु ।